لینوکس یەکێک لە بەناوبانگترین و خۆشەیست ترین سیستەمی سەرچاوە کراوەیە کە فەرمانەکانی کارپێکردنێکی بەهێز دەبەخشنە ئەم سیستەمە . زۆر گرینگە کە لەم سیستەمە بزانین چەندە لە بۆشایی ڕامی بەخۆیەوە داگیر کردووە بەتایبەت کاتێک کە بۆ سێرڤێری ئیشی پێدەکەین.دوو میمۆری لەم سیستەمە خۆی دەنوێنێت ڕامی ڕاستەوینەی سیستەمەکەمان و ڕامێکی دیکە بەناوی سواپ “swap ” کە خیاڵییە.

بە فەرمانی ” free” ئیمە دەتوانین زانیارییکی باشلە بۆشایی میمۆرییەکەمان ،بافێر ،سواپ، بەکارهێنانیان لە لایەن کێرنێڵی سیستەمی کارپێکردنو …هتد بزانین.

لەم بابەتە ئێمە لە بارەی فەرمانی ” free” بۆ زانیاری سەر مێمۆری باس و جەخت دەکەین.

١- نیشاندانی بیرگەی سیستەم :

بە فەرمانی “free” ئێمە دەتوانین زانیاری لە سەر ڕامی فیزیکی و سواپ و بۆشایی لەبەردەستی سیستەمەکەمان بە قەبارەی کیلۆبایت بزانین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە.

qezwan@chawg:~$ free
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     598904    1610604      11132      41740     249856
-/+ buffers/cache:     307308    1902200
Swap:      3905532          0    3905532

٢- نیشاندانی بیرگەی سیستەم بە قەبارەی بایت :

بۆ نیشاندان بە قەبارەی بایت “Bytes” دەبێت لە ئاپشێنی b- (دەیخوێنین داش بی) سوودبگرین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -b
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:    2262536192  675811328 1586724864   11988992   45281280  270278656
-/+ buffers/cache:  360251392 1902284800
Swap:   3999264768          0 3999264768

٣- نیشاندانی بیرگەی سیستەم بە قەبارەی کیلۆبایت ( Kilo Bytes ) :

بۆ نیشاندانی قەبارەی ڕام بە کیلۆبایت لە ئاپشێنی k- سود وەردەگرین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -k
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     659936    1549572      11708      44220     263944
-/+ buffers/cache:     351772    1857736
Swap:      3905532          0    3905532

٤-نیشاندانی بیرگەی سیستەم بە قەبارەی مێگابایت(Megabytes):

بۆ نیشاندانی قەبارەی ڕام بە مێگابایت لە ئاپشێنی m- سود وەردەگرین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -m
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:          2157        644       1513         11         43        257
-/+ buffers/cache:        343       1814
Swap:         3813          0       3813

٥- نیشاندانی بیرگەی سیستەم بە قەبارەی گیگابایت(Gigabytes):
بۆ نیشاندانی قەبارەی ڕام بە گیگابایت لە ئاپشێنی g- سود وەردەگرین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -g
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:             2          0          1          0          0          0
-/+ buffers/cache:          0          1
Swap:            3          0          3

٦- نیشاندانی هەمو و سەرجەم هێڵەکانی بیرگە:
فەرمانی “free” لەگەڵ ئاپشێنی t- هەمو هێڵەکانی ئەو فەرمانەمان بۆ ئاشکاردەکات.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -t
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     660128    1549380      11708      44220     263956
-/+ buffers/cache:     351952    1857556
Swap:      3905532          0    3905532
Total:     6115040     660128    5454912

٧- نیشاندانی بافێری بیرگە لەهێڵێک :
بە ئاپشێنی o- لە گەڵ فەرمانی free لە هێلیک بافێری بیرگەمان بۆ دەردەخات.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -o
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     659996    1549512      11708      44220     263960
Swap:      3905532          0    3905532

٨- بەڕۆژ بوونی بیرگە لە ئاستی کاتێک
ئاپشێنی s- لەگەڵ ژمارەیێک مەودای کرداری بۆشایی ڕام یان بیرگەمان بۆ نیسان ئەدات.بۆ وینە لە فەرمانەکەی خوارەوە هەر ٥ چرکە باریک زانیاری ڕام بەرۆژ دەبێت.بۆ دەرچوون لەم فەرمانە Ctrl + z لێبدەن .کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -s 5
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     664308    1545200      11748      44228     265136
-/+ buffers/cache:     354944    1854564
Swap:      3905532          0    3905532

٩- نیشاندانی زۆرینەو کەمینەی ئاستی بیرگە :
بە ئاپشینی l- ئیمە دەتوانین زۆرینەو کەمینەی کارکردنی ڕام ببینین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -l
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:       2209508     839320    1370188      11748      82272     390092
Low:        874332     403428     470904
High:      1335176     435892     899284
-/+ buffers/cache:     366956    1842552
Swap:      3905532          0    3905532

١٠- نیشاندانی وەشانی بیرگە :
بەهاوردنی ئاپسێنی V- (پیتی گەورە) لەگەڵ فەرمانی free دەتوانین وەشانی ئەم فەرمانە واتە “free” ئاشکرا بکەین.کرداری ئەم فەرمانە لە خوارەوە پیشاندراوە:

qezwan@chawg:~$ free -V
free from procps-ng 3.3.9