فەرمانی ls یەکێک لە بنەڕەتی تری فەرمانەکانی لینوکسە کە لە کاتی کارکردن بە ترمیناڵ سوودی لێ دەگرین.ئەم فەرمانە زۆر جار لە نێو فەرمانەکانی دیکەی خۆی ڕوون دەکات و زۆر جار ئێمەی بەکارهینەر ئاگاداری سویج یان ئۆپشینەکانی دیکەی نین. کورتکراوەی listە .

١- فەرمانی ls بە تەنهایی و بێ هیچ ئۆپشێنێک.

کاتێکە فەرمانی ls بەتەنهایی بەکار دەبەین لیستێک لە فایلەکان ،دایرێکتۆرییەکان بە بێ جیاوازی لە فۆرماتەکەیان ڕوون دەکرێن ، کە لە کاتی ئاسایی ئێمە توانایی دیتنی زانیاری وردەکانیمان نییە.بۆ وێنە :جۆری فایل یان پڕگە، قەبارە، کات و داتا ، ئاستی دەستپێگەیشتنی پڕگە و …هتد.

qezwan@chawg:~$ ls
Desktop    Music     README	      Videos  qezwan
Documents  Pictures  Templates	      clock   supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
Downloads  Public    Untitled Folder  conky   themes.tar.gz


٢-لیستی فایلەکان بە ئۆپشێنی l- :

ls-l واتە (-l is character not one) فایل و دایرێکتۆری ،قەبارە،ئەندازە، گۆڕانکاری داتا و کات، ناوی فایل و دایرێکتۆری و ئاستی دەستپێگەیشتنیان (permission)نیشان دەدات.

qezwan@chawg:~$ ls -l
total 1272
drwxr-xr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov 17 00:35 Desktop
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 16 23:25 Documents
drwxr-xr-x 6 qezwan qezwan   4096 Nov  4 22:46 Downloads
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Oct 16 18:19 Music
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:03 Pictures
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Oct  8 16:23 Public
-rwxrw-rw- 1 qezwan qezwan    259 Aug 30  2012 README
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:53 Templates
drwxrwxr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:52 Untitled Folder
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 13:54 Videos
drwxrwxrwx 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:30 clock
drwxrwxr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov  5 06:51 conky
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan    230 Nov  4 19:23 qezwan
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 243821 Nov  2 22:15 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 999947 Nov  2 21:31 themes.tar.gz

٣- دیتنی فایلە شاردراوەکان :

qezwan@chawg:~$ ls -a
.		      .gksu.lock	    Documents
..		      .gnome2		    Downloads
.ICEauthority	      .gnome2_private	    Music
.Xauthority	      .icons		    Pictures
.bash_history	      .kde		    Public
.cache		      .local		    README
.clock_rings.lua      .marks.lua	    Templates
.config		      .ssr		    Untitled Folder
.conky		      .swt		    Videos
.conky-google-now     .themes		    clock
.conkyrc-transparent  .thumbnails	    conky
.conkyrc_clock	      .xsession-errors	    qezwan
.dbus		      .xsession-errors.old  supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
.fonts		      .zekr		    themes.tar.gz
.gconf		      Desktop

٤-نیشاندانی ئەو فایلانە لە مرۆڤ توانایی خوێندنیانی هەیە:

qezwan@chawg:~$ ls -lh
total 1.3M
drwxr-xr-x 4 qezwan qezwan 4.0K Nov 17 00:35 Desktop
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan 4.0K Nov 16 23:25 Documents
drwxr-xr-x 6 qezwan qezwan 4.0K Nov  4 22:46 Downloads
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan 4.0K Oct 16 18:19 Music
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan 4.0K Nov 11 12:03 Pictures
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan 4.0K Oct  8 16:23 Public
-rwxrw-rw- 1 qezwan qezwan  259 Aug 30  2012 README
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan 4.0K Nov 11 11:53 Templates
drwxrwxr-x 2 qezwan qezwan 4.0K Nov 11 11:52 Untitled Folder
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan 4.0K Nov 11 13:54 Videos
drwxrwxrwx 3 qezwan qezwan 4.0K Nov 11 12:30 clock
drwxrwxr-x 4 qezwan qezwan 4.0K Nov  5 06:51 conky
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan  230 Nov  4 19:23 qezwan
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 239K Nov  2 22:15 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 977K Nov  2 21:31 themes.tar.gz

٥- لیستی فایل و دایرێکتۆری بە کلیلی ‘/’ تاکۆتایی
سوود وەرگرتنی ئۆپشێنی F- لەگەڵ فەرمانی ls بۆ نیشاندانی دایرێکتۆری.

qezwan@chawg:~$ ls -F
Desktop/    Pictures/	Untitled Folder/  qezwan
Documents/  Public/	Videos/		  supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
Downloads/  README*	clock/		  themes.tar.gz
Music/	    Templates/	conky/

٦- نیشاندانی فایل و دایرێکتۆری بە شێوازی پێچەوانە:
بۆ ئەم مەبەستە سوود لە فەرمانیls -r دەگرین.

qezwan@chawg:~$ ls -r
themes.tar.gz					conky	Untitled Folder  Public    Downloads
supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2	clock	Templates	 Pictures  Documents
qezwan						Videos	README		 Music	   Desktop

٧- نیشاندانی لیستێک لە ژێ-دایرێکتۆریەکان:
ئۆپشینی R- لە گەڵ فەرمانی ls کە لیستێکی زۆرمان پێ دەدات کە لێرە کوترەیێکمان هاوردگە.

qezwan@chawg:~$ ls -R
.:
Desktop    Music     README	      Videos  qezwan
Documents  Pictures  Templates	      clock   supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
Downloads  Public    Untitled Folder  conky   themes.tar.gz
 
./Desktop:
06 - Don't Ask Me Why.mp3	      AliMerdan13.mp3  Untitled 2.odt
2015-11-06_04.58.46.698796.chawg.ful  New Folder (2)   qezwan.odt
 
./Desktop/2015-11-06_04.58.46.698796.chawg.ful:
Gela-3.14.zip  files.tar.gz					 includes.list
Qezwan.odt     flattr-icons-master.zip				 packages
excludes       format						 qezwanlogo025.png
excludes.list  gnome-exe-thumbnailer_0.7-0ubuntu1-lucid1.tar.gz  zekr
 
./Desktop/2015-11-06_04.58.46.698796.chawg.ful/zekr:
build.xml  dist  doc  lib  readme.txt  res  zekr.sh
 
./Desktop/2015-11-06_04.58.46.698796.chawg.ful/zekr/dist:
zekr-src.jar  zekr.jar

٨- پێچەوانەکەرەوەی داواکانی دەرچوو:
بە ئۆپشێنی ltr ئێمە ژمارەیێک لەلیستی دوایین دەستکاریکراوەکانی فایل و دایرێکتۆریمان بۆ ڕووندەبێتەوە.

qezwan@chawg:~$ ls -ltr
total 1272
-rwxrw-rw- 1 qezwan qezwan    259 Aug 30  2012 README
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Oct  8 16:23 Public
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Oct 16 18:19 Music
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 999947 Nov  2 21:31 themes.tar.gz
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 243821 Nov  2 22:15 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan    230 Nov  4 19:23 qezwan
drwxr-xr-x 6 qezwan qezwan   4096 Nov  4 22:46 Downloads
drwxrwxr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov  5 06:51 conky
drwxrwxr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:52 Untitled Folder
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:53 Templates
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:03 Pictures
drwxrwxrwx 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:30 clock
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 13:54 Videos
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 16 23:25 Documents
drwxr-xr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov 17 00:35 Desktop

٩-نیشاندان و رێکخستنی فایلەکان بە ئەندازەیان
بە فەرمانی ls -lS ئێمە دەتوانین فایلەکان بە قەبارە و ئەندازەیان نیشانبدەین.زۆرترین سایز لە رێزبەندی هێڵی یەکەمە.

qezwan@chawg:~$ ls -lS
total 1272
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 999947 Nov  2 21:31 themes.tar.gz
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan 243821 Nov  2 22:15 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
drwxr-xr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov 17 00:35 Desktop
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 16 23:25 Documents
drwxr-xr-x 6 qezwan qezwan   4096 Nov  4 22:46 Downloads
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Oct 16 18:19 Music
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:03 Pictures
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Oct  8 16:23 Public
drwxr-xr-x 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:53 Templates
drwxrwxr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 11:52 Untitled Folder
drwxr-xr-x 2 qezwan qezwan   4096 Nov 11 13:54 Videos
drwxrwxrwx 3 qezwan qezwan   4096 Nov 11 12:30 clock
drwxrwxr-x 4 qezwan qezwan   4096 Nov  5 06:51 conky
-rwxrw-rw- 1 qezwan qezwan    259 Aug 30  2012 README
-rw-rw-r-- 1 qezwan qezwan    230 Nov  4 19:23 qezwan

١٠-نیشاندانی ژماری Inode فایل و دایرێکتۆری
بۆ ئەم مەبەستە لە فەرمانی سوود وەردگەرین کە بێجگە لە ناوی دایرێکتۆری و فایل ژماری Inode یشمان بۆ نیشان دەدات.

qezwan@chawg:~$ ls -i
 534887 Desktop    1454132 Untitled Folder
 534839 Documents   534853 Videos
 534833 Downloads   678729 clock
 534843 Music	    678667 conky
 534851 Pictures    540707 qezwan
 534837 Public	    541409 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
 541669 README	    541396 themes.tar.gz
 534835 Templates

١١- نیساندانی وشانی فەرمانی ls :

qezwan@chawg:~$ ls --version
ls (GNU coreutils) 8.21
Copyright (C) 2013 Free Software Foundation, Inc.
License GPLv3+: GNU GPL version 3 or later <http://gnu.org/licenses/gpl.html>.
This is free software: you are free to change and redistribute it.
There is NO WARRANTY, to the extent permitted by law.

١٢-نیشاندانی پەڕەی یارمەتیدەر:

qezwan@chawg:~$ ls --help
Usage: ls [OPTION]... [FILE]...
List information about the FILEs (the current directory by default).
Sort entries alphabetically if none of -cftuvSUX nor --sort is specified.
 
Mandatory arguments to long options are mandatory for short options too.
  -a, --all                  do not ignore entries starting with .
  -A, --almost-all           do not list implied . and ..
      --author               with -l, print the author of each file
  -b, --escape               print C-style escapes for nongraphic characters
      --block-size=SIZE      scale sizes by SIZE before printing them.  E.g.,
                               '--block-size=M' prints sizes in units of
                               1,048,576 bytes.  See SIZE format below.
  -B, --ignore-backups       do not list implied entries ending with ~

١٣- لیستی فایلەکان لە نێو دایرێکتۆریێک:
بە فەرمانی ls -l لیستی فایلەکان لە ژێر دایریکتۆری /tmp نیشان دەدات:

qezwan@chawg:~$  ls -l /tmp
total 20
drwxrwxrwt 2 root   root   4096 Nov 17 01:58 VMwareDnD
-rw------- 1 qezwan qezwan    0 Nov 17 02:02 config-err-6zJEPX
drwx------ 2 qezwan qezwan 4096 Nov 17 02:02 ssh-vEOUgJY70cy8
drwx------ 2 qezwan qezwan 4096 Nov 17 02:02 vmware-qezwan
drwxr-xr-x 2 root   root   4096 Nov 17 02:07 vmware-root
drwx------ 2 root   root   4096 Nov 17 02:07 vmware-root-600412174

زانیاری دایرێکتۆری /tmp بە فەرمانی :

qezwan@chawg:~$ ls -ld /tmp/
drwxrwxrwt 9 root root 4096 Nov 17 02:54 /tmp/

١٤-نیشاندانی فایلەکانی UID و GID :

qezwan@chawg:~$ ls -n
total 1272
drwxr-xr-x 4 1000 1000   4096 Nov 17 00:35 Desktop
drwxr-xr-x 3 1000 1000   4096 Nov 16 23:25 Documents
drwxr-xr-x 6 1000 1000   4096 Nov  4 22:46 Downloads
drwxr-xr-x 3 1000 1000   4096 Oct 16 18:19 Music
drwxr-xr-x 3 1000 1000   4096 Nov 11 12:03 Pictures
drwxr-xr-x 2 1000 1000   4096 Oct  8 16:23 Public
-rwxrw-rw- 1 1000 1000    259 Aug 30  2012 README
drwxr-xr-x 3 1000 1000   4096 Nov 11 11:53 Templates
drwxrwxr-x 2 1000 1000   4096 Nov 11 11:52 Untitled Folder
drwxr-xr-x 2 1000 1000   4096 Nov 11 13:54 Videos
drwxrwxrwx 3 1000 1000   4096 Nov 11 12:30 clock
drwxrwxr-x 4 1000 1000   4096 Nov  5 06:51 conky
-rw-rw-r-- 1 1000 1000    230 Nov  4 19:23 qezwan
-rw-rw-r-- 1 1000 1000 243821 Nov  2 22:15 supertuxkart-0.8.1-linux-glibc2.7-i386.tar.bz2
-rw-rw-r-- 1 1000 1000 999947 Nov  2 21:31 themes.tar.gz